Örnek belge (elle yazılmış) · deterministik denetim
Kütle ve Ağırlık İlişkisi
Kuvveti Tanıyalım (2. Ünite) · Kütle ve Ağırlık İlişkisi · 8 sahne · poe
Pinlenmiş kazanım (çapa)
FB.5.2.2.1
Kütleye etki eden yer çekimi kuvvetini ağırlık olarak tanımlayabilme
- a) Kütle ve ağırlık kavramlarına ait nitelikleri tanımlar.
- b) Dinamometre kullanarak ağırlık ölçümü yapar.
- c) Ağırlığı bir kuvvet olarak tanımlar.
Pedagojik desen · POE — Tahmin-Gözlem-Açıklama
Kütle/ağırlık güçlü ve yaygın bir yanılgı; POE tahmin→gözlem→açıklama ile 'ağırlık her yerde aynı' sezgisi açığa çıkarılıp çürütülür. Kapanış S8 kapanış sentezi.
- 1. giriş / merak uyandırma sahne-akisi — Günlük yaşam bağlamı, ölçüm sorusu.
- 2. kütle kavramını hatırlama sahne-akisi — Madde miktarı = kütle temeli.
- 3. ölçme aracı-birim ilişkisi sahne-akisi — Eşit kollu terazi ile kütle karşılaştırma.
- 4. tahmin + gözlem (kütle sabit) sahne-akisi — POE: Ay'da kütle değişir mi? → ölçüm.
- 5. gözlem + düşünme (farklı hareket) sahne-akisi — Zıplama süresi farkı → neden?
- 6. dinamometre gözlemi sahne-akisi — Aynı cisim, farklı değer.
- 7. ağırlığın tanımı (açıklama) sahne-akisi — POE açıklama: kütleye etki eden kuvvet = ağırlık.
- 8. kapanış sentezi eslestir — Kuvvet/ağırlık ifadelerini eşleştirerek pekiştirme.
Deterministik iç tutarlılık (8-evre testi) — 0 bulgu
Öğeler ↔ yuvalar ↔ anahtar tutarlı.
Sahneler
1. Girişsahne-akisi
Arka plan: Günlük yaşam (pazar tezgâhı ve ev ortamı)
Öğrenci görevi: Dinleme / merak uyandırma
🔊 Günlük hayatta farklı ölçme araçları kullanırız. Peki bu araçlarla yapılan ölçümlerin sonuçları her zaman aynı olur mu? Aynı nesne farklı ölçme araçlarıyla ölçüldüğünde sonuçlar aynı çıkar mı? Haydi birlikte inceleyelim.
2. Kütlenin anlamını hatırlamasahne-akisi
Arka plan: Laboratuvar – aynı maddeden yapılmış iki paket (1 kg ve 2 kg)
Öğrenci görevi: Kütle kavramını hatırlama
🔊 Burada aynı maddeden yapılmış iki paket var. Bu iki pakete dokunmadan, hangisinde daha fazla madde olduğunu nasıl anlayabiliriz?
🔊 Bir cismin içinde bulunan madde miktarına kütle denir. Bu iki paketin kütleleri farklıdır; bu yüzden içlerindeki madde miktarı da farklıdır.
🔊 Kütleyi ölçmek ve karşılaştırmak için eşit kollu terazi kullanırız. Kütle genellikle kilogram (kg) birimi ile ifade edilir.
3. Kütle birimi, ölçme aracı, anlam ilişkisisahne-akisi
Arka plan: Laboratuvar – eşit kollu terazi ve farklı nesneler
Öğrenci görevi: Terazi ile kütle karşılaştırma
🔊 Şimdi bazı nesnelerin kütlelerini eşit kollu terazi ile ölçelim. Terazinin bir kefesine ölçmek istediğimiz nesneyi yerleştirelim.
🔊 Eğer terazi dengedeyse, kütleler eşittir. Eğer terazinin dengesi bozuluyorsa kütleler farklıdır.
4. Kütle her yerde aynı mı? (Tahmin + Gözlem)sahne-akisi
Arka plan: Dünya ve Ay görselleri – astronot ve eşit kollu terazi
Öğrenci görevi: Tahmin ettir, sonra ölçümü göster
🔊 Bir astronotun kütlesini Dünya'da ölçtük. Peki sizce aynı astronotun kütlesini Ay'da ölçtüğümüzde sonuç değişir mi?
🔊 Gördüğünüz gibi, astronotun kütlesi Dünya'da da Ay'da da aynıdır. Çünkü kütle, cismin madde miktarıdır ve bulunduğu yere bağlı değildir.
🖼️ Astronot + eşit kollu terazi Dünya ve Ay'da karşılaştırmalı
5. Aynı kütle, farklı hareketsahne-akisi
Arka plan: Astronotun Dünya ve Ay'da zıplaması (ekran ikiye bölünür)
Öğrenci görevi: Gözlem + neden düşünme
🔊 Astronotun kütlesi aynı olmasına rağmen, Dünya'da ve Ay'da farklı sürelerde yere düştüğünü görüyoruz. Sence bunun nedeni ne olabilir?
🔊 Bunun nedeni, Dünya ve Ay'daki yer çekimi etkisinin farklı olmasıdır.
6. Dinamometre ile gözlemsahne-akisi
Arka plan: Dünya ve Ay görselleri – astronot ve dinamometre (yan yana)
Öğrenci görevi: Dinamometre değerlerini gözlemle
🔊 Şimdi aynı cismin, Dünya'da ve Ay'da dinamometre ile ölçüldüğünde gösterdiği değerlere bakalım.
🔊 Gördüğünüz gibi, dinamometrede ölçülen değerler Dünya'da ve Ay'da farklıdır.
🖼️ Dünya'da daha fazla uzama, Ay'da daha az uzama gösteren dinamometre
7. Ağırlığın tanımısahne-akisi
Arka plan: Dünya ve Ay – kütle (terazi) ve dinamometre ölçümleri birlikte
Öğrenci görevi: Açıklamayı içselleştirme
🔊 Kütleye etki eden bu kuvvete ağırlık denir. Ağırlık, Dünya ve Ay'daki yer çekimi etkisi farklı olduğu için bulunduğumuz ortama göre değişir.
8. Kapanış sentezi (eşleştirme tablosu)eslestir
Arka plan: Karşılaştırma tablosu – iki sütun (Kuvvet / Ağırlık)
Öğrenci görevi: İfadeleri kuvvet/ağırlık ile eşleştir
🔊 Aşağıda kuvvet ve ağırlıkla ilgili bazı ifadeler yer alıyor. Bu ifadelerin hangisinin kuvvetle, hangisinin ağırlıkla ilgili olduğunu eşleştirelim.
🎯 Cevap anahtarı (eslestir)
- Dinamometre ile ölçülür. ↔ Ağırlık
- Bulunduğu ortama göre değişir. ↔ Ağırlık
- Newton (N) birimi ile ifade edilir. ↔ Ağırlık
- Yer çekimi ile ilişkilidir. ↔ Ağırlık
- Kütleye etki eden bir etkidir. ↔ Ağırlık
Belge çıktısı
Kütle ve Ağırlık İlişkisi
| Alan | Değer |
|---|---|
| Ünite | Kuvveti Tanıyalım (2. Ünite) |
| Bölüm | Kütle ve Ağırlık İlişkisi |
| Öğrenme Çıktısı / Süreç Bileşeni | FB.5.2.2.1. Kütleye etki eden yer çekimi kuvvetini ağırlık olarak tanımlayabilme a) Kütle ve ağırlık kavramlarına ait nitelikleri tanımlar. b) Dinamometre kullanarak ağırlık ölçümü yapar. c) Ağırlığı bir kuvvet olarak tanımlar. |
| Kullanım Amacı | kesfetme |
| Toplam Sahne Sayısı | 8 |
| Kitap Karakterine Yer Verilme | Tardi'ye yer verilecek. |
| Seslendirme İhtiyacı | Tardi'nin sesi kullanılacak. |
Pedagojik desen: poe — Kütle/ağırlık güçlü ve yaygın bir yanılgı; POE tahmin→gözlem→açıklama ile 'ağırlık her yerde aynı' sezgisi açığa çıkarılıp çürütülür. Kapanış S8 kapanış sentezi.
1. Sahne — Giriş
Arka plan: Günlük yaşam (pazar tezgâhı ve ev ortamı)
Öğrenci görevi: Dinleme / merak uyandırma
Mekanik: sahne-akisi
🔊 Günlük hayatta farklı ölçme araçları kullanırız. Peki bu araçlarla yapılan ölçümlerin sonuçları her zaman aynı olur mu? Aynı nesne farklı ölçme araçlarıyla ölçüldüğünde sonuçlar aynı çıkar mı? Haydi birlikte inceleyelim.
2. Sahne — Kütlenin anlamını hatırlama
Arka plan: Laboratuvar – aynı maddeden yapılmış iki paket (1 kg ve 2 kg)
Öğrenci görevi: Kütle kavramını hatırlama
Mekanik: sahne-akisi
🔊 Burada aynı maddeden yapılmış iki paket var. Bu iki pakete dokunmadan, hangisinde daha fazla madde olduğunu nasıl anlayabiliriz?
🔊 Bir cismin içinde bulunan madde miktarına kütle denir. Bu iki paketin kütleleri farklıdır; bu yüzden içlerindeki madde miktarı da farklıdır.
🔊 Kütleyi ölçmek ve karşılaştırmak için eşit kollu terazi kullanırız. Kütle genellikle kilogram (kg) birimi ile ifade edilir.
3. Sahne — Kütle birimi, ölçme aracı, anlam ilişkisi
Arka plan: Laboratuvar – eşit kollu terazi ve farklı nesneler
Öğrenci görevi: Terazi ile kütle karşılaştırma
Mekanik: sahne-akisi
🔊 Şimdi bazı nesnelerin kütlelerini eşit kollu terazi ile ölçelim. Terazinin bir kefesine ölçmek istediğimiz nesneyi yerleştirelim.
🔊 Eğer terazi dengedeyse, kütleler eşittir. Eğer terazinin dengesi bozuluyorsa kütleler farklıdır.
4. Sahne — Kütle her yerde aynı mı? (Tahmin + Gözlem)
Arka plan: Dünya ve Ay görselleri – astronot ve eşit kollu terazi
Öğrenci görevi: Tahmin ettir, sonra ölçümü göster
Mekanik: sahne-akisi
🔊 Bir astronotun kütlesini Dünya'da ölçtük. Peki sizce aynı astronotun kütlesini Ay'da ölçtüğümüzde sonuç değişir mi?
🔊 Gördüğünüz gibi, astronotun kütlesi Dünya'da da Ay'da da aynıdır. Çünkü kütle, cismin madde miktarıdır ve bulunduğu yere bağlı değildir.
🖼️ Astronot + eşit kollu terazi Dünya ve Ay'da karşılaştırmalı
5. Sahne — Aynı kütle, farklı hareket
Arka plan: Astronotun Dünya ve Ay'da zıplaması (ekran ikiye bölünür)
Öğrenci görevi: Gözlem + neden düşünme
Mekanik: sahne-akisi
🔊 Astronotun kütlesi aynı olmasına rağmen, Dünya'da ve Ay'da farklı sürelerde yere düştüğünü görüyoruz. Sence bunun nedeni ne olabilir?
🔊 Bunun nedeni, Dünya ve Ay'daki yer çekimi etkisinin farklı olmasıdır.
6. Sahne — Dinamometre ile gözlem
Arka plan: Dünya ve Ay görselleri – astronot ve dinamometre (yan yana)
Öğrenci görevi: Dinamometre değerlerini gözlemle
Mekanik: sahne-akisi
🔊 Şimdi aynı cismin, Dünya'da ve Ay'da dinamometre ile ölçüldüğünde gösterdiği değerlere bakalım.
🔊 Gördüğünüz gibi, dinamometrede ölçülen değerler Dünya'da ve Ay'da farklıdır.
🖼️ Dünya'da daha fazla uzama, Ay'da daha az uzama gösteren dinamometre
7. Sahne — Ağırlığın tanımı
Arka plan: Dünya ve Ay – kütle (terazi) ve dinamometre ölçümleri birlikte
Öğrenci görevi: Açıklamayı içselleştirme
Mekanik: sahne-akisi
🔊 Kütleye etki eden bu kuvvete ağırlık denir. Ağırlık, Dünya ve Ay'daki yer çekimi etkisi farklı olduğu için bulunduğumuz ortama göre değişir.
8. Sahne — Kapanış sentezi (eşleştirme tablosu)
Arka plan: Karşılaştırma tablosu – iki sütun (Kuvvet / Ağırlık)
Öğrenci görevi: İfadeleri kuvvet/ağırlık ile eşleştir
Mekanik: eslestir
🔊 Aşağıda kuvvet ve ağırlıkla ilgili bazı ifadeler yer alıyor. Bu ifadelerin hangisinin kuvvetle, hangisinin ağırlıkla ilgili olduğunu eşleştirelim.
🎯 Cevap anahtarı: Dinamometre ile ölçülür. ↔ Ağırlık, Bulunduğu ortama göre değişir. ↔ Ağırlık, Newton (N) birimi ile ifade edilir. ↔ Ağırlık, Yer çekimi ile ilişkilidir. ↔ Ağırlık, Kütleye etki eden bir etkidir. ↔ Ağırlık
🔁 Geri bildirim: 2 deneme · doğru → "Tebrikler, devam et" · yanlış → "Üzgünüm! Lütfen tekrar düşün."
Final insan kapısı
Faz 1'de karar elle kaydedilir. Faz 3'te bu butonlar append-only denetim iznine yazar (kim, hangi sürüm, ne zaman).